Elle Yoğurulan Hayat

Günümüzde birçok insan, hayatın akışına kapılmış gibi görünüyor. Teknoloji, medya ve piyasa mantığı, her şeyi daha kolay, daha hızlı ve daha “hazır” hale getirme vaadiyle karşımıza çıkıyor. İlişkiler, tüketim alışkanlıkları, hatta kendi benliğimiz bile bu vaadin etkisi altında kalıyor. Boşanmalar artıyor, gençler tek başına yaşamayı tercih ediyor, bağlar yüzeyselleşiyor. Peki bu tablonun asıl nedeni nedir? Sadece dışarıdaki sistem mi, yoksa bizim bu sisteme verdiğimiz karşılık mı?
Asıl mesele, maruz kalmak ile teslim olmak arasındaki farkta yatıyor. Hayat boyu sayısız etkiye maruz kalıyoruz: akımlar, özendirmeler, kolaylık vaatleri, toplumsal baskılar… Bunlar kaçınılmaz. Ama teslim olmak bir tercihtir. Bu tercihten kaçınanlar, “kokuyu alma” yeteneğini geliştirmiş olanlardır. Başkalarının hazırladığı oyunun farkına varan, “Bu gerçekten benim istediğim şey mi, yoksa bana satılmak istenen bir kolaylık mı?” diye durup sorabilenlerdir.Bu duruşa manuel duruş diyorum. Kolaylaştırıcı araçlara, trendlere ve hazır çözümlere karşı bilinçli bir mesafe koymak; hayatı, ilişkiyi, emeği elle yoğurmak.
En basit örnek mutfakta başlar. Mutfak robotu ve hamur yoğurma kabı çıktığından beri kaslarımız tembelleşti. Aynı sistem sonra “spor salonuna git” diye yeni bir pazar yarattı. Kolaylık önce ihtiyacı doğuruyor, sonra da çözümünü satıyor. Manuel duruş ise şudur: Gerektiğinde yardımcı araç kullan, ama “aaa şu da çıkmış” diye hemen atlama. Hamuru elle yoğurmak zahmetli olabilir; ama parmakların unla buluşması, dirseklerin çalışması, terin akması… Bu sadece ekmek yapmak değil, kendinle temas etmektir. Beden-zihin bağı kopmaz.Aynı ilke sosyal medyada da geçerlidir. Platformlar ilk çıktığında çoğu kişi gibi oradaydık. Sonra para kazanma, büyüme, sponsorluk teklifleri geldi. Manuel duruş, bunları görmezden gelmek değil; “yeterince kullanıyorum” sınırını kendin çizmek ve hesabını “performans aracı”na değil, kendi sesinin devamı haline getirmektir. Platformu günümüz kurallarına göre “var olmak” için kullananları yadsımıyoruz; sadece “bana göre değil” diyoruz. İhtiyaç duymadığımız sürece ekstra yük almıyoruz.Tüketimde, haber alışkanlığında, arkadaşlıkta, kariyer seçimlerinde de aynı kural işliyor: Yeterince kullan, ama “yeter” noktasını başkası belirlemesin. Çünkü ne istediğini ve ne istemediğini bilmek, insanı rüzgâra karşı dik tutar. Bu dik duruş pratikle güçlenir. Etkilendiğin anlarda “kendine gelme” hızın artar. Her alanda maruz kalmak ile teslim olmak arasındaki çizgi netleşir.En derin sınavı ise ilişkilerde verir manuel duruş. Günümüz, “kolay ilişki” sunuyor: Anlık uyumlar, hızlı flörtler, “uyumsuzsan bırak gitsin” kültürü… Hepsi hazır bağ vaat ediyor. Ama gerçek çift olmak, iki kişinin de “manuel” kalabildiği bir iştir. Emekle yoğurmak, zor zamanlarda sabretmek, yanlış anlaşılmayı göze almak, “bu benim iç pusulamla uyumlu mu?” diye durup düşünmektir. Bir taraf diğerini sürüklemeye çalışırsa ya da ikisi de kolay modda kalırsa ilişki zamanla tüketim nesnesine dönüşür. Elle yoğurulan ilişki ise ortak inşa olur; tüketilmez, yaşanır.
Dış dünya bireyciliği ve kolay vazgeçmeyi teşvik edebilir. Ama bireyin de “evet” veya “hayır” deme gücü vardır. Kolay yollar kasları tembelleştirdiği gibi duygusal ve karakter kaslarını da tembelleştirir. Manuel duruş ise tam tersine hem bedeni hem ruhu güçlendirir.Sonuçta hayat, dışarıdaki rüzgârların şiddetine göre değil, iç pusulanın netliğine göre şekillenir. Maruz kalmak kaçınılmazdır; teslim olmak ise tercihtir. Bu tercihten vazgeçmeyenler, ne teknolojik akımlar ne de toplumsal oyunlar tarafından sürüklenmez. Onlar, mutfakta hamuru, ilişkide bağı, hayatta varoluşu elle yoğurmayı seçer.Ve iyi ki böyle bir seçim hâlâ mümkün. Çünkü elle yoğurulan hayat, ne kadar zahmetli olursa olsun, en gerçek olanıdır.

Siyasi Forum Siyasi-Politik Haber - Makale - Yazılar -- Sosyoloji Toplum bilimi , sosyoloji ders notları