Ahlak için mi din zorunludur yoksa din için mi ahlak zorunludur?

Bu soru felsefenin en klasik ve en rahatsız edici sorularından birini doğrudan hedef alıyor: Din ile ahlak arasında nasıl bir zorunluluk ilişkisi var?Kısaca cevap verecek olursak, iki tarafın da güçlü argümanları var ama günümüz felsefesi ve gözlemlenebilir gerçeklik açısından çoğunluk görüşü şu yönde:

• Ahlak için din zorunlu değildir.
• Din için ahlak zorunludur (en azından dinin iddiasındaki anlamlılık ve yaşanabilirlik açısından).

Neden ahlak için din zorunlu değil?

1. Ampirik gözlem
   Tarih boyunca ve günümüzde çok sayıda insan (ateist, agnostik, farklı din mensubu olmayan veya başka dinlerden) gayet tutarlı, empatik, adil, yardımsever bir ahlak sergileyebiliyor. Aynı şekilde çok dindar görünüp ahlaki çöküntü yaşayan milyonlarca insan var. İstatistiksel olarak “dindarlık oranı” ile “ahlak düzeyi” arasında zorunlu pozitif korelasyon yok.
2. Seküler ahlak teorileri
   Kant’ın ödev ahlakı, faydacılık (Mill), zarar ilkesi (Harm principle), evrimsel etik,